Dzień Niepodległości

Idą tłumy cieni przeszłości. Tłumy szare i kolorowe, ale idą, świadczą o czymś. O czymś wielkim, większym niż my pojedynczy. A wśród nich postacie wielkie, postacie które jak pochodnie rozświetlają mroki sporów, mroki kajdan niewoli. Ojcowie naszej wolności, naszego honoru i naszej nadziei. Nie jest ich mało, nie są tylko wielkimi wodzami, strategami, choć takich wśród nich też nie zabrakło.

Prowadzi je być może cień naszej historii powrotu na mapę świata największy – ten w szarym mundurze Komendanta, prowadzi za uzdę swą ukochaną Kasztankę, która tupie po bruku ulic warszawskich. A za nim inni jego towarzysze, inni wielcy, którzy z nim się o wszystko sprzeczali w tym marszu. O wszystko prócz o jedno: o prawo do istnienia Polski. Prawo do wolności.

Idą z dumnie podniesionym wzrokiem starym Szlakiem Królewskim od Ujazdowa do Marywilu. I stoją w zwartym, przeźroczystym szeregu Historii. Nasi wielcy:

Marszałek Józef Piłsudski, generał Tadeusz Rozwadowski, generał Józef Dowbor-Muśnicki, generał Józef Haller, generał Stanisław Szeptycki, Wojciech Korfanty, Ignacy Daszyński, Ignacy Paderewski, Wincenty Witos i wielu, wielu mniej znanych, zapomnianych lokalnych ‘ojców niepodległości’. Marzyli prawie wszyscy o jakiejś swojej wizji tej Polski i te wizje między nimi bardzo były różne. Ale kiedy rzeczywiście jakąś Polskę z solidnych cegieł przyszło budować – każdy trochę musiał innym z tych marzeń personalnych coś oddać – bo Polska to nie głaz starożytnych faraonów czy absolutystycznych króli. Polska to obywatele, którzy sami w swoich polskich granicach tak ten Dom ułożą, rozbudują, jak w wolnych wyborach wybiorą. I wszyscy z pokorą muszą ten wybór uznać. Nikt nie ma prawa tylko do jednej, ich własnej Polski, bo wtedy stała by się prywatnym folwarkiem jednego dziedzica i i setek pańszczyźnianych chłopów.

Kiedyś, bardzo dawno temu będąc dzieckiem jeszcze w ‘krótkich spodenkach’ czytałem przechowywany w domu stary szkolny podręcznik historii sprzed 1939. Był pompatyczny, mity mieszały się w nim z faktami. Było tam też sporo wierszy, niektóre do dziś (sześćdziesiąt lat temu to było) pamiętam. Bodaj na ostatniej stronie był wiersz zapraszający małego ucznia do wizyty w starym tumie poznańskim, by poszedł tam i sercem posłuchał; kończył nauką moralną: oni dla cię Polskę budowali, ty budujesz ją dla tych, co przyjdą po tobie.

No, ale cóż – to były czasy gdy mali chłopcy i dziewczynki czytali z wypiekami książki z latarką pod kołdrą, bo mama gasiła już światło i rozkazywała zasnąć. Dziś biorą do ręki swojego Iphona i światło żarówki do niczego im nie potrzebne. Mogą sobie tekstować z całym światem i oglądać, co chcą. Co wcale nie znaczy, że ten sarkazm starego zgreda (to chyb ja?!) jest absolutną prawdą – młodzi dziś też mogą rzeczy wspaniałe o świecie i sobie poznawać. I mogą mieć dostęp do nieprzebranych skarbnic wiedzy z całego świata dzięki magicznej wyszukiwarce internetowej, o jakiej tamtemu chłopcu się nawet nie śniło.

Refleksje w bibliotece wierszem spisane

Refleksje w bibliotece wierszem spisane

KWIATY

Siedzę w szerokim łonie

nowej, pięknej biblioteki

w pięknym mieście Kanady.

Szyby szklanego dachu

otwierają ponad nim niebo.

Nieba są piękne, bo obiecują

nieskończoność, trwanie, bycie.

Człowiek trwa krótko, okamgnienie.

Mimo to trwa uparcie, wiernie,

piękny nawet w swojej brzydocie.

Obserwuje ich, ludzi, w tym szklanym

długim korytarzu tej biblioteki pijąc

powoli swoją kawę z mlekiem.

Są jak kwiaty wszystkich lądów

tej planety: kobiety i mężczyźni.

Kwiaty Abisynii, Indii, Italii i Persji.

Jak łagodne, rozkołysane palmy Polinezji.

Jak zielone węże Brahmaputry,

czarne jaszczurki egipskiego Nilu

i szara wstążka polskiej Wisły.

Zaiste, to kwiaty równie piękne, jak

kwiaty wierszy z książek tej biblioteki,

ich mądrości wieków, ich miłości

sonetów i ballad, są jak lekka muzyka

z muszli koncertowych w parkach.

Tego wszystkiego, co przetrwało

wszystkie wojny tego człowieka.

B. Pacak-Gamalski, 11. 09.26

Listopady Oceanu Smutku

Listopady Oceanu Smutku

Bogumił Pacak-Gamalski-Graham

Listopad jest dziwnym miesiącem. Miesiącem mgieł, deszczy, chłodu. Coś odchodzi, coś co było ciepłe, miłe na dotknięcie, wonne na wdech. Lato i wiosna mają inne światy i skojarzenia. Och, i w nich są dni wilgotne, zapłakane, wietrzne, dni wspomnień smutnych. Pustej poduszki obok twojej, poduszki na której nie odpoczywa żadna głowa, żadna twarz serdeczna.

Lato zawsze niesie jakieś oderwanie się od smutku, jakieś spacery i zachwyty nad kwiatami, jakieś plaże, jakieś zwykłe ciepłe leniuchowanie. Listopad tego nie ma. Nie ma nawet zimy potrafiącej mieć swoje białe szaleństwa i śmiechy przy budowaniu bałwanów, przy bitwach na śnieżynki.

Dla niektórych, a jestem jednym z nich, listopad to też miesiąc wielkiej Straty i Bólu. Egzystencjalnego, ale i bardzo osobistego, prywatnego. Bólu, którego nikt i nic nie potrafią ukoić, złagodzić.

Potrafię jedynie rozmawiać z tym bólem swoimi wierszami. Bo rozmowa zawsze pomaga, nawet rozmowa z samym sobą.

LISTOPADY

Listopadzie łkań, listopadzie słów bezdźwięcznych,

mokry, każdego dnia obumierający, grzebiący liście,

kwiaty. Odchodzący w czeluść gęstej mgły, która

drży na dźwięk słów, zaklęć, mgły wiecznie szlochającej,

rozwianej w marzeniach, chcieniach i pragnieniach,

które nigdy z jej gęstwiny, z tej starej, dzikiej

puszczy nie wyjdą. Tylko szumią szumieniami.

Gdzieś, w oparach tej mgły tańczą Eurydyki

marząc o Orfeuszu. Ten nigdy nie znajdzie

drogi w gęstych sinych chmurach do żadnej z nich.

O ileż łatwiej znaleźć drogę do Tartaru,

niż do tych korytarzy, komnat puszczy mgielnej!

A czekam na ciebie przecież każdego roku,

na twoje mgły, twoje słone łzy z atlantyckich plaż,

gdy prowadził mnie za rękę mój Orfeusz,

moja róża, moja niezapominajka zórz,

z błękitnymi oczami, moje nocne ekstazy

i poranne szczęścia, gdy na poduszcze obok

spoczywała twoja twarz, gdy czekałem kiedy

otworzysz okna swoich oczu zza firanek rzęs

i będę w nich oglądał maj ze śpiewem ptaków,

lipiec z owocami nabrzmiałymi słodkim sokiem

rozkoszy, drżenia, chcienia i uniesienia.

Przeklęty listopadzie, który zabrałeś moje

wypełnienie! Czekam na ciebie moje Szczęście,

otulonego opończą mgły, by pamiętać

razem całą przeszłość, kiedy mgły zalecały

się, były zabawne, zalotne: nasze życie.

B. Pacak-Gamalski, 03.11.26

Moja Poezja

Zmęczona siedzisz przy oknie,

nie chcesz ze mną rozmawiać

i patrzysz smutno przez szybę

na jesienne mgły tulące

złoto-żółte korony drzew.

Dlaczego milczysz poezjo,

skąd smutek twój, czyżbym ci

ranę zadał, może zdradził

słowem lub gestem niechcącym,

nieprzemyślanym, zbyt płytkim?

Slowa leżą bezczynne na

białozimnym parapecie.

nie pozbierane, milczące.

Bez linijek, bez znaczenia,

jakby straciły swą wagę,

potrzebę istnienia, rozmów, nieme.

A chcą rozmów nowych, które

dodaja odwagi, światła.

Z drugiej strony szyby stoją

twarze, patrzą się milcząco.

Też nie mają dźwieków mowy,

lub też nic do powiedzenia.

W jaki sposób Michał Anioł

w zimnej, obcej skale marmuru

zbudził gorące łzy Piety?

Skąd brał pewność, że Bóg dotknie

palcem życia dłoń Adama?

B. Pacak-Gamalski, 01.11.26

Znowu wracam do noweli Tokarczuk “Anna In w grobowcach świata”. A przecież to wcale nie jest opowieść o Annie In. To opowieść o szarej, zwykłej, zmęczonej szukaniem ratunku Ninie Szubur. Tej, która sama wyznaje: ja jestem żadna i nieważna.

Anna In była kimś, była boginką, była najmądrzejszym dzieckiem Trzech Ojców wszystkiego co jest, było i będzie. ułożenia świata.

A Nina była kropelką, literką Miasta-Świata. Trybikiem małym. I ten trybik, ta istotka podjęła się dzieła odwrócenia wyroków Mądrej Trójcy Ojców świata. Chciała być tymże Orfeuszem, który wybłagał, wymógł powrót Eurydyki. Powrotem z góry ukartowanym przez Trzech Ojców w tragiczną pułapkę.

Wszak Anna In-In Anna jest też moim wcieleniem, wcieleniem mojej eurydyki Mojego Chłopca. Wcieleniem, którym oblekam się w dni listopadowej mgły i słoty, gdy wołam jego twarz, jego oczy, jego ręce. Gdy głaszczę jego miękkie włosy. Wiem, że to czyny i pragnienia bezskuteczne, skazane na obrócenie w nicość. Tyle, że ja, ten trybik tu i teraz już istnieć, być nie potrafi.

Smutne? A przecież smutek potrafi być tak piękny, a Piękno to po prostu inne imię Miłości. Życie bez piękna staje się po prostu egzystencją od A do Z. Spacerowalibyśmy wówczas ulicami Umarłego lub Nieczułego Miasta.

Można jeszcze o tym dłużej i więcej pisać. Można – gdyby było o maju lub lipcu. Nie można, bo dni listopadowe są krótkie, przychodzi noc i litery, które nie znoszą ciemności uciekają z kartek.

Bandycki napad nocą na Trybunał

Bogumił Pacak-Gamalski

Konstytucyjna i w pełnej zgodzie z oczekiwaniami społecznymi i wymogami legalnymi próba naprawy i uzdrowienia polskiego Trybunału Konstytucyjnego przez obecne legalne władze (Sejm i Rząd RP) spotkała się z niespodziewanym i iście operetkowo-kanjpianym napadem nocą na budynek Trybunału i znajdujących się tam legalnych sędziów Trybunału. Napadu dokonano pod osłoną nocy, z palnikami i przyrządami do cięcia metalu łańcuchów i kłódek. Ten iście bandycki napad prowadzony był osobiście przez obecnego prezydenta państwa. Te dantejskie sceny niczym z taniego i starego filmu kryminalnego obiegły już czołówki najważniejszych gazet i tygodników na całym świecie. Wywołały zdumienie i zgorszenie. Jakiś pętak-minister z gabinetu prezydenta obrażał słownie i zachowaniem fizycznym obecnie tymczasowo p/o urzędującą Przewodniczącą Trybunału krzycząc na nią.

Nigdy nie spodziewałem się, że coś takiego jest możliwe w XXI wieku w centrum Europy. W kraju, który jest przedpolem i zabezpieczeniem reszty Europy przed możliwością najazdu hord putinowskich. W kraju, który pierwszy w końcu XX wieku zrzucił okowy sowieckiego komunizmu i dał początek nowego, pokojowego porządku świata demokratycznego.

Oglądaliśmy od dłuższego czasu ostro zarysowany konflikt polityczny między koalicją rządzącą w Polsce a opozycją Prawa i Sprawiedliwości wspomaganą partiami faszystowskimi, oglądaliśmy ostry konflikt między rządem a urzędem prezydenckim.

Ani przez moment nie przyszło mi do głowy, że może dojść tego typu chuligańskich i knajpianych wybryków i włamań do urzędów państwowych za pomocą palników i pił, że prezydent państwa pomyli Urząd Głowy Państwa z ustawkami i bijatykami sopockimi z jego lat wcześniejszych, gdy doprowadzał prostytutki do klientów w sopockim Grand Hotelu.

Jak nisko można upaść? Pozostawiam te pytanie bez odpowiedzi, lub w formie pytania retorycznego.

Poniżej podajemy łącze do oficjalnego Oświadczenia Prezesa Rady Ministrów RP, Donalda Tuska. Głos rozsądku na tej puszczy ale i głos determinacji rządu.

(kliknij na link poniżej)

Orędzie Premiera Donalda Tuska: W Polsce prawo wygra z przemocą – Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Portal Gov.pl: Bandycki napad nocą na Trybunał

Moja Kosmologia

Moja Kosmologia

Bogumił Pacak-Gamalski

Prośba

Nie przychodź tylko w odwiedziny

w dniu rocznic ślubów, spotkań.

Okrutne chłopcze księżycowy

by to było i zaiste banalne.

Nie chcę byś był gościem

najbardziej nawet oczekiwanym.

Mówiłeś: jesteś moim domem.

Więc bądź codziennie,

bądź rano, za dnia, nocą.

Nie chcę być bezdomnym,

nie chcę byś był moim

lamentem, bólem, krzykiem.

Chcę byś był radością i hymnem.

Nie chce zamknąć cię w sonecie,

elegii płaczu i westchnień.

Chcę byś był, jak śpiew ptaków

na spacerze, jak pocałunek

zakochanych na łące traw i kwiatów.

B. Pacak-Gamalski, Moodswing Cafe, 15.10.26, New Westminster

Dziwny jest mój świat. Ne, nie ten świat ze słynnej i pięknej piosenki Czesława Niemena, piosenki o nadziei, że … no, że będzie lepiej ze względu na ludzi z dobrą wolą. Może i będzie, może i są. Przyznaję jednak, że chwilami to czekanie już mi się wydłuża. Tu jednak o tym moim dziwnym świecie.  Świecie zwichrzonym, zawieszonym pomiędzy bytem i niebytem.

Świat Niebytu niekoniecznie jest gdzieś w komnatach Tartaru, Hadesu. Tam, po tej Drugiej Stronie. Czyżbym szykował się do tej ostatniej podróży? Mój Niebyt ostatecznie nie jest śmiercią. Jest wyłączaniem się, byciem poza lub obok. Ja jeszcze jestem, tylko nie zawsze jestem widoczny, słyszalny.

To jest jak szkoła: moja klasa jest na parterze, jest lato i okna otwarte szeroko. Nauczycielka odwrócona plecami do klasy pisze coś białą kredą na czarnej tablicy. Więc ja – siup! I przez okna wyskakuję. Ona może nawet nie spostrzeże mego nagłego braku. Listę Obecności już sprawdzała i inwentarz się zgadza, jestem zaksięgowany.  To nie są też wagary, bo do szkoły przyszedłem. Po prostu, bez hałasu wyskoczyłem z budynku, na przerwie może nawet wrócę. A może nie.

Więc tu, w tym życiu czasem wyskakuję ‘przez okno’. Robię sobie pauzę.

Czytam „Anna In w grobowcach świata” Tokarczuk[i] – na szczęście nie jest objętością „Ksiąg Jakubowych”, którego to arcydzieła nigdy w całości nie przeczytałem. Napisała to w latach, kiedy już przestałem czytać wielgachne powieści w całości. Przeczytałem więc sporo początku, dużo środka i zakończenie. Wystarczyło. To dobra powieść, polecam. Gdyby nie to, że wydać się może zarozumiałe, to bym był napisał: mądrej głowie dość po słowie. Ale zarozumiały nie jestem, więc nie napiszę. Po prostu czasem mnie nie ma. I nie chcę trwonić tego czasu, jak pan Proust. Wszak jeśli pierwej z roztargnienia lub ordynarnej dezynwoltury nie zgubisz i nie stracisz, to nie ma czego szukać. Lub można wyskoczyć przez okno na chwilę…

Okno się zawsze znajdzie, nawet w parku miejskim lub na plaży. Wszechświat składa się z okien. Trzeba je tylko umieć otwierać i broń boże nie wybijać szyb, bo to świętokradztwo! Raz wybite okno przestaje być oknem. Staje się po prostu dziurą. Dziurą w jaką wpadła na przykład Anna In. Z dziury można nie umieć wyjść, a wtedy staje się grobowcem.

Malraux w swoim traktacie o sztuce pisze o świecie nierzeczywistym i nadprzyrodzonym[ii]. O obeliskach bogów, którzy zmarli. Czy zmarli?

Bogowie ożywają w każdej sekundzie, gdy wymawiamy ich imiona. Ozyrys, Horus, Izyda, Jahwe, Pele, Śiwa, Apollo … Nie, Apollo chyba jednak nie, bo bogowie helleńscy są nieco śmieszni. Byli raczej zwykłymi mocarzami, herosami żagli, żądz. A że żyli na długo przed homerami i skrybami, to uczyniono ich bogami. Ale to zwykłe oszustwo dla podniesienia własnego dobrego samopoczucia. To tacy ‘bogowie’ z rodzaju chciałaby a się boi. Nie mam pewności co do ich dziadów, rodziców Zeusa (kwestie nazewnictwa: syn, ojciec, dziad, matka, kochanka w mitologii greckiej to rzecz nader skomplikowana – wszyscy oni mieli ze sobą wzajem jakieś dzieci. Bardzo byli kochliwi i brat bywał jednocześnie ojcem i synem), więc gwoli ostrożności przyznaję, że Uran i Gaja bogami być mogli. Głowy bym nie dał, ale załóżmy dla świętego spokoju.

Moi bogowie żyją na ogół nie dłużej niż kilka chwil. Ci wyjątkowo potężni i mocarni może kilka godzin. Więcej czasu nie mogę im dać, bo mój też się bardzo skurczył. Została z niego taka mała kruszynka, kuleczka, która toczy się po trotuarach warszawskich w kierunku Wisły. Gdy wpadnie w nią, zatoczy na moment tylko kilka kręgów i zniknie.

Może wtedy starzy bogowie będą znowu mogli żyć wiecznie. Może. Ja już tego nie zobaczę. I tak chyba lepiej, bo pewnie strasznie by się na mnie gniewali i mieli pretensje, że ich uśmierciłem. A w takim towarzystwie człowiek nawet nie pogada sobie spokojnie przy jakiejś małej czarnej w ulubionej kawiarence.

dedykuję Oldze Tokarczuk

Czytam w kawiarni książkę i myślę

między linijkami tekstu o tobie.

Nie, nie przeszkadza mi to

w czytaniu – przeciwnie: układa się

jak osnowa i wątek w barwną

tkaninę czasu i życia.

Pisarka jest znana, dobra.

Opisuje drogę do miasta, które

było i królestwa którego nie ma.

A było tylko dla niewidzących,

a nie było dla niepotrzebujących.

Inna mapa, zna ją w innym wymiarze.

Kawa w kawiarni mi stygła.

Ale pamiętałem jej pierwszy łyk:

była wtedy gorąca. Przez tą pamięć,

w dalszym ciagu jest gorąca.

Tylko czasy krzyżujące się, nakładające

się na siebie, przenikające się istnieją

w prawdzie, w nocy i dniu trwającymi.

Na dwóch wargah jednocześnie.

Obserwowane tylko w jednym wymiarze

momentu kruchego jednej rzeczywistości

są niewidome, potłuczone jak ostry sztylet

rozbitego na drobne kawałki zwierciadła.

Przestaję czytać książkę – wchodzę pomiędzy

jej strony i idę jej korytarzami w otwarte

komnaty, gdzie okna są drzwiami, jest

jedna tylko ściana, a podłoga zwija się

jak dywan i siada u boku sufitu.

Wtedy wiem, że jestem w domu

B. Pacak-Gamalski, 21.10.26, kawiarnia Melriches, Vancouver


[i] Powieść polskiej noblistki Olgi Tokarczuk osnuta na micie bogini Isztar cywilizacji mezopotamskiej

[ii] 3-tomowe dzieło Andre Malraux (‘Nadprzyrodzone’, ‘Nierzeczywiste’ i ‘Ponadczasowe’); wyd. KAW, Warszawa. ISBN83-03-00750-5

A poet from my cafe – Ricky Castanedo Laredo

Bogumil Pacak-Gamalski

You all know that a lot of my own poetry a lot of times starts life in one of my notebooks in one of my favored cafes: in Vancouver’s “Melriches”, in New Westminster’s in “Moodswing”, In Halifax in “Trident Bookstore Cafe”, in Warsaw in “Miedzy nami” Cafe on Bracka Street. Sometime in cafes in Frankfurt, Berlin, Hamburg.

Of course between coffees and cakes I get to to know all my baristas and waitresses from these cafes. We talk about things. Sometime we talk about literature or just about life. After all – life is literature, that was not written in a book yet. Not entire life anyway, just a little tidbits of it.

But I have not known yet any barista from such cafe, who was a poet. I mean – I do understand that a lot of people sometime write a short poem here and there – that does not make them a poet, though, just the same as someone, who plays guitar or piano is not neccessarily a composer.

Ricky is my barista in the “Moodswing” cafe on the Front Street in New West. (clik for a link https://www.moodswingbar.com/)

Sometime in these cafe some poets gather and have their poetry slam. Sometimes I partake. Well, the last one was a surprise for me since I didn’t expect it, just came for my daily coffee. At the end I did find on my phone one of my poems and recited it. But … the surprise came later. Ricky Castanedo Laredo, my barista, came to the mike and recited his. I liked it very much. I knew that he is a co-editor in one of local artistic magazines but never suspected that he also publishes his own poetry.

Therefore, ladies and gentlemen, without further ado, welcome to the poetry of Ricky Laredo

turn the world upside down

turn the world upside down
press your hands through the pane
the pain, unforgiving in it’s weight
both in breath and titanic
we must be afraid all of the time

unease, real as the slam of car doors in the woods
the slice of metal against blood
the ache of earthlings looking for a place to die
a heaven, a place by the sea
a place where I am not afraid all of the time

remembers your grandmothers hands
and her last words
pressure wash the memory
turn the world upside down
as the engine outside bellows
the keys live in the cupboard should you
ever need them

I can’t hold this all in mind
like the light you emit that only invites
the moths inside
I want to erase the path that leads you back
to me, and scuffs the traces
of my exoskeleton

turn the world upside down
I hope I don’t have enough time to do that for you
to stabilize the illusion
before they wipe the footage

shelf

I wanted a shelf for perdition
for all the lint from my pocket
a resting place from transition
like keys and debt and death
who’s lumbering outside?
who peers through the window?
we are surrounded every day
you leave through the back door
you bend out of frame
wired like wind through the house
at night I see you galloping
proving me wrong for the last time
yearning under darkness

shade grown

speak of faith in distant moments

necking shrines pouring

the umbre out

underneath the bells

underneath the pain

underneath the heavy

of death’s

aching jowl

repeat and return

throw shade and

bear witness because

you shouldn’t lose this

but what if I’m better off without

the world

respite if just for a day

fingernails on the bend

of my arm

envious of your youth

and

I cast a long shadow across the bed

I’m flowering

turbulent

shade grown

keep the fan on

even when it’s cold outside

Ważna historia Greater Vancouver – Pattullo Bridge. I zamknięcie tej karty historii.

Ważna historia Greater Vancouver – Pattullo Bridge. I zamknięcie tej karty historii.

Bogumił Pacak-Gamalski

Nocą jacyś tacy (pewnie cwaniacy) przylecieli i most ukradli. Był i ni ma. Koniec, kropka.

Tak, można by zacząć żartobliwie. Ale to nie żart (choć nikt nie ‘ukradł’) – charakterystyczny, półkolisty kształt czerwono-rdzawego łuku mostu był od prawie wieku najbardziej bodaj znanym widokiem dla milionów ludzi. I miliony nim codziennie lub czasami przejeżdżało samochodami.  Ci z wielkiego Surrey jadący do pracy lub na zakupy na prawy brzeg, czy ci jadący z New West, Vancouveru i wszystkich miast prawobrzeżnych jadący na lewy brzeg: do Surrey, na spacery do White Rock lub do Doliny (Langley, Abbotsford, Hope i reszty Kanady). A było to siedmnaście lat zanim zbudowao Most Granville w Vancuoverze.

Nic dziwnego – to najstarsze (jeśli pominąć krótka bardzo historię mostu dla samochodów na moście kolejowym –o tym poniżej dwa słowa) połączenie nie tylko Surrey i Vancouveru. W tym miescu właśnie istniała przeprawa od początków osadnictwa białego człowieka  w Lower Mainland. Stąd, przy lewym brzegu Fraser w osadzie Brownsville było połączenie czółnem na brzeg prawy, do New Westminster, jego stacji kolejowej i do portu morskiego. Przyjeżdżali tu wozami z towarem nie tylko farmerzy z dzisiejszego Surrey i Doliny, ale i farmerzy z USA trasą dilżansową (Coach Road), resztki tej trasy to dzisiejsza Old Yale Road. I właśnie tą osadę Brownsville wybrano na miejsce, gdzie rozpoczęo konstrukcję nowego mostu, w sąsiedztwie starszego mostu kolejowego (ciekawostką jest, że ten do dziś istniejący most kolejowy przez pierwsze kilka lat miał dwa pokłady – na dolnym była droga dla samochodów, czyli był pierwszym historycznie rzecz ujmując. Ale Pattullo był pierwszym całkowicie zaprojektowanym z myślą o ruchu samochodowym.

Most otworzono w roku 1937. Trudno by znależć kogokolwiek dzisiaj, kto widziałby lewy lub prawy brzeg bez tej charakterystycznej, półkolistej czerwonej konstrukcji zawiaszonej nad rzeką. Choć jacyś 96-100 latkowie mogliby. Jeśli wczesne dzieciństwo spędzili w New Westminster lub w Brownsville – jest to możliwe.

Ja osobiście pamiętam go od ponad trzydziestu lat, czyli od mojej przeprowadzki z Alberty do Lower Mainland. Sam pokład mostu ciągle jest, choć systematycznie rozmontowywany, ale bez tego z daleka widącego wielkiego przęsła i jego charaktrystycznego koloru – przestał być mostem, tak jak samochód bez podwozia nie jest samochodem. Został zwykłą kladką, która lada moment zniknie.

Poniżej fotoreportaż z zamknięcia tej ciekawej historii rzeki, jej dwóch brzegów. I raz jeszcze przypomnienia wagi tej rzeki dla powstania, rozwoju i istnienia tej olbrzymiej, tętniącej życiem aglomeracji Greater Vancouver. Rzeki, która ciągle jest bardzo pracowitym szlakiem handlowym, przemysłowym. I żywym – jeszcze dziś wczesnym popołudniem chodząc wzdłuż jej brzegu zauważyłem rzucające się w jej nucie dwa jesiotry. Bo to też dom dla tych prawdziwie prehistorycznych ryb.

Chciałoby się przypomnieć słowa wielokroć zapisywane w ulubionych przeze mnie „Dziennikach” Zofii Nałkowskiej: I znów zaszła zmiana w polu mojego widzenia…

… a tak wyglądał w dniach glorii

Yesterday, yesteryear and eons ago

Bogumil Pacak-Gamalski

Walks into yesterdays. Most of my walks lead to trails of the past. Truly, these are the only remnants of familiar vistas, touches, smells and shapes. I go through city parks and kick rotten molds of brown and yellow leafs. Maybe some zephyr will still rise them up – once in the air they will start again whirling round and round: let them feel the fresh air so different from the decayed air of autumn, be full of promise. Just yesterday they were still green, vibrating on the tiny branches of the trunks of their home tree. They rustled in unison with the flutes and clarinets of birds, sojourning on tree branches.

The autumn wind chased me from home, too. It led me to funny memories of my second happiest day of my life: the day of our wedding.  The second, because the first one happened years earlier, when I saw you the very first time. A little gay pub, right by the bridge on 14 Street in Calgary. It was a slow evening. I sat on one end by the bar and two guys were sitting at the other end. No one else. I was overtaken by his face and kept looking at him. The other guy finally spoke to me: let me introduce you to my brother, his name is John. That was it. Never let him off my sight until he died in my arms decades later. It truly is just magical how you can recognize a soul mate right away, when you are lucky enough to meet him.

Years later we got formally married in Surrey. I wasn’t particularly excited about that ceremony. Was a bit angry at society that we couldn’t do it in the 80ties, although Canada truly was the first country to introduce (Holland, for procedural reasons, was able to beat us with their first official marriage license – ours didn’t pass the parliamentary procedures in time to be officially first, and took the formal second place in the world) marriage equality. Therefore I didn’t want the ceremony to overshadow our union that existed for many years already. But truth to be told: I was overtaken with emotions, when I had to say ‘yes’ to the City Clerk in front of my family, John’s family and so many friends. That was magical. 

Right after our wedding we were send off by our families to special, beautiful boutique hotel right in centre of Downtown Vancouver, steps from Art Gallery on Robson.

So the autumn wind chased me today to that hotel. Our formal first night as a formally married couple happened there. It didn’t dampen or made less important our first meeting and years of being together. It made it somehow stronger, if possible.

After that I walked to our Davie Street through the Nelson Park and the little enchanted walkway on Mole Hill. Was I sad at times? I am sad and happy all the time. It is just the way it is. It took me a while to get to the point of not being just sad all the time, of actually despising being alive. I don’t cling to it, to that life of mine, but I don’t detest it anymore. I have learnt to love Love. From songs, from poems, movies, from observing couples walking together holding hands.

We walk through galleries of life:

a picture on the wall here,

a bust of lovely youth there.

We enter concert halls of life:

a longing cry of violin here,

bravado of mature pianist there.

What do we do at night,

between long lonely hours

from crimson dusk to pinky dawn?

We dream of kiss, of love.

We wait in our nightly sleep

for a white dove to sit on our pillow.

A dove that brings a song

of upheavals and song of peace.

Song dreamt of by cosmic

choir of see-trough angels,

who cry and rejoice in unison

For such is Cosmos: a star is born

                               when a star dies.

            On y way back home I have stopped for my cup of Americano in ‘my’ café ‘Moodswing’ on Front Street in New Westminster. My second home, so to speak. A places where many my poems were written, many books read.

I was at first a bit disappointed: the narrow room was full of people. After searching a little bit, I have found a spot to sit right by the wall, by narrow shelf that can hold a cup. As I was sitting and looking through my back for my wallet, so I can go and order at least my coffee, Ricky the co-owner arrived with my hot coffee the way I like. Nice gesture, since I didn’t have to go through the throng to the ordering spot (there is no table service in there if you order just the coffee, which suits me fine) for it. A kind gesture, knowing that he must be very busy.

I thought it was some sort of meeting that happens there from time to time. But next thing I see there is a woman reciting poetry, than a young fellow goes to the mike and does the same. Than Ricky goes there himself and recites his poem! For all these months I was sitting there writing my things and our typical talks – he never mentioned that he writes poetry, too! Later I gave him a verbal lashing for hiding it from me, LOL.  He promised me to show me more and I probably will publish it here, on my blog.

So, as it happens it was a poetry slam. I just never noticed any info about it – I hardly ever read the board with announcements. Just like to have small chats, drink my coffee and write in my notebook He asked me if I will read something mine. Didn’t have any with me, but than remember that I can search on my phone my blog and found something there. It was probably the very first time I read publicly my poem from … my phone screen, LOL.  How modern, ha ha ha. Of course the first in English that I found and the one I read was rather long and difficult one, full of historical parables to of Hannibal and Alexander the Great, all dedicated to French genius Andre Gide. Hopefully it didn’t look like I was a pompous ass.

Below is the poem dedicated to Andre Gide.

Winter time in a small village in Pyrenees.

Night comes quickly and darkness covers

the valleys and peaks. Suddenly, the windows

off a small stony church lights up in delicate

orange glow. From the top of the church steeple

comes the song of its bells: big bam! Big bam!

big!, big! big! Bam! Bam! Bam! Baaaam-mmm!

The air vibrates with each tone of the big bell

and sends  bronze-coloured sounds to the valleys.

Archangel Michael blows into long, golden trumpet.

The music envelopes the meadows, climbs up the hills.

The call of God, the call of the Shepherd: 

come and be enlighten in the mystery of life

 and promise of death merciful that claims us all.

They run – the tired travelers, the herds of goats.

They cry and hope, as the trumpet sounds again

and dies suddenly like the last drop of now empty goblet.

The church becomes a masjid and archangel becomes muezzin,

that intones to all: Allāhu ʾAkbar. In Pyrenees Hannibal’s army

stop their march and rise their tusks and trunks: they sense the pitch

of the hymn and the psalm as the far flung peaks of Alps slowly

cover the church, the mosque and streams in the valleys.

The curtain call of History. Birth and death of Love.

Moodswing Café, 29. 05.26

B. Pacak-Gamalski

Grzegorz Braun – karykatura posła

Bodaj wczoraj lub dzień wcześniej ogladałem, na żywo, transmisję z procesu sądowego tej nienawistnej poczwary polskiej polityki, posła (sic!) Grzegorza Brauna.

Ta podła kreatura zachowywała się okropnie. Trafiłem akurat na fragment, gdy przesłuchiwano w charakterze świadka profesora Uniwersytetu w Ottawie (Kanada), pana Jana Grabowskiego. Akademika specjalizującego się w historii polskich Żydów, w szczególności okresu Holocaustu 2 wojny światowej i w pierwszych latach po wojnie.

Nigdy nie negowałem metodologii prof. Grabskiego ani jego wyjątkowej znajomości tematu, ale często nie zgadzałem się z jego konkluzjami. Nie będę powtarzał mojej argumentacji – wyłuszczyłem ją obszernie kilka dobrych lat temu w cyklu tematycznym na moim blogu. Wszak dojście do innych konkluzji i oceny etycznej i moralnej nie jest wszak w jakikolwiek sposób zaprzeczeniem dorobku naukowego Grabowskiego w tej materii. Naturalnie, że nie jest jedynym badaczem tego obszaru historii, a jednym z licznych historyków polskich, izraelskich i z innych państw, którzy tym olbrzymim i horrendalnym okresem się zajmowali. Ale jest, ze względu na zebrany materiał dowodowy, jednym z ważniejszych.

                Na wokandzie sądowej pan Grabowski był tylko świadkiem prokuratury oskarżającej posła Brauna o akty przemocy i wandalizmu. Chodziło w szczególności o ustalenie faktów i przebiegu zdarzeń z dnia, gdy kilka lat temu[i] miała miejsce prelekcja Jana Grabowskiego organizowana przez Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Prelekcja, która de facto nie odbyła się, gdyż zaraz po wstępie profesora tenże faszysta Braun podbiegł do mównicy i po chuligańsko zdementował mikrofony i urządzenia nagłaśniające. W wyniku powstałego zmieszania i strachu wystąpienie akademika przerwano i nie mogło już w takiej sytuacji być kontynuowane. Niewątpliwie do zwiększenia zamieszania i konsternacji wspomogło też głośne przypominanie Brauna, że dokonuje ,interwencji poselskiej’. Pomyliły mu się widać wieki, bo od czasów I Rzeczypospolitej, gdy pojedyńczy szlachtura mógł sejm zerwać jednym  ‘nie pozwalam’[ii] minęly bezpowrotnie kilkaset lat temu. Niemniej okrzyk ‘przeprowadzam interwencję poselską’ mógł niektórych autentycznie wprowadzic w konsternację.

Wyobraźcie sobie państwo 460 posłow biegających po różnych miastach w Polsce, niszczących mikrofony i zrywających spotkania-zebrania mieszkańców tych miast! Sodoma i Gomora, LOL! Na szczęście chyba 99.5 procent posłow RP aż takimi wariatami nie jest. W każdym bądź razie nie do tego stopnia, by ich trzeba było zamykać w wariatkowie. Tak, rozumiem, że wielu czytelników może się ze mną w tej kwesti nie zgadzać i chętniej jednak by cały Sejm do wariatkowa (na wszelakij słuczaj, jak mawiają starożytni Rosjanie). Wracjamy wszak do tematu, bo nie było to zajście ani wesołe ani zabawne.

Prawdą jest, że Braun to wąż przebiegły i szczwany. Na szczęście polskie sądy już odzyskały w dużej części swobodę i niezawisłość, którą im odebrano w ciemnej nocy lat 2015-2022. Dzięki temu sędzia był bezwzględny wobec oburzających chwytów Brauna, który uważał, że uczyni z wokandy sądowej teatr polityczno-ideologiczny. Na przekór jego usilnych prób, tym razem mu się to nie udało. W pewnym momencie wyczerpał cierpliwość sędziego i tenże nakazał mu opuszczenie Sali sądowej na pewien okres czasu.  W czasie tej ‘banicji’ reprezentowało oskarżonego aż trzech obrońców-adwokatów. Po powrocie na sale rozpraw nieco skonfundowany poseł starał się mitygować. Ale naturę chuligana trudno nawet samemu okiełznać. Szczęściem przytomności i już chyba pewnej irytacji sędzia wielokroć informował świadków, że na niegrzeczne pytania oskarżonego nie mające nic z konkretem sprawy odpowiadać, lub wręcz ich zaczętą już odpowiedź przerywał, dając krótkie wyjaśnienie. Żal mi trochę było adwokatów oskarżonego, którzy zachowywali się przyzwoicie, a ich klient systematycznie swoimi perorami ośmieszał, żenował i niweczył wszelkie szanse na jakąkolwiek skuteczną strategię obronną.

Ileż padało z jego ust obraźliwych słów, które ze względu na kontekst jego wypowiedzi były szkalujące i szczujące. Hasła ‘Polak’, ‘patriota’, ‘Żyd’, ‘Szkop, ‘Niemiec’, ‘folkzdojcz’, ‘komuch’, ‘Ruski’, ‘Wołyń’, ‘Eurokołchoz’ były rzucane, jak piłeczki pingpongowe. I nic z przedmiotem sprawy nie mające wspólnego. Zwykła odrażająca natura tego człowieka, który gdy mówi, to pluje błotem.

Nie potrafię w jakikolwiek logiczny sposób wytłumaczyć i zrozumieć takich osobników.  Poza jedna ewentualnością: nienawiść traktowana , jako choroba psychiczna zżarła jego mózg kompletnie. Ale wtedy trzeba być konsekwentnym – taki osobnik, jako niebezpieczny dla otoczenia winien być izolowany w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym na czas nieograniczony.

Co jest bardzo smutne, to świadomość, że ktoś go na posła wybrał. Ktoś na niego głos oddał. Świadczy to o degrengoladzie pewnej (nielicznej, wierzę) części naszego społeczeństwa. Części, która jakby zapomniała, że największa część ofiar Holocaustu, to byli polscy obywatele, polscy Żydzi. To nie byli przybysze z kosmosu – to byli nasi sąsiedzi, nasi sklepikarze, nasi poeci, malarze, pisarze, kompozytorzy. Nasi, polscy Żydzi.

Pod tym łączem jest przekierowanie do mojego tekstu z października 2022 roku, który syntetycznie i dość jasno wyraża moje prywatne, osobiste rozumienie Zagłady i procesu emocjonalnego, który jako Polak musiałem przejść. To część trzecia cyklu, jaki wówczas pisałem i jako ostatnia najbliżej oddaje nie tyle racjonalne ile emocjonalny stan mojego rozumienia tamtych złych czasów.

Smutek i Brak. Cisza, którą trzeba wypełnić prawdą. – > > Pogwarki < <

[i] 30 maja, 2023 roku

[ii] liberum veto